Wachtlijsten en zorgkwaliteit: de Levy Review (2025) over de NHS-volwassenenklinieken

Wachtlijsten en zorgkwaliteit: de Levy Review (2025) over de NHS-volwassenenklinieken

De Levy Review is een onafhankelijke doorlichting van de Engelse volwassenenklinieken voor genderdysforie. NHS England publiceerde het rapport op 18 december 2025. De belangrijkste bevindingen: zeer lange wachttijden en geen gegevens over wat patiënten aan de behandeling hebben gehad (bron).

Wat onderzocht de Levy Review?

De Specialised Commissioning-afdeling van NHS England gaf de review in juli 2024 in opdracht; Dr David Levy leidde haar, samen met een panel van clinici en andere betrokkenen. De review bezocht de negen door NHS England gefinancierde volwassenenklinieken voor genderdysforie in Engeland (bron). Anders dan de Cass Review (2024), die over de zorg voor kinderen en jongeren ging, gaat het hier om volwassenenzorg. Een uitgebreide bespreking staat in deze samenvatting van de Levy Review over NHS-volwassenenklinieken.

Geen gegevens over uitkomsten

Volgens het rapport maakt het ontbreken van alle gegevens over patiënt-uitkomsten, samen met beperkte en inconsistente kwaliteitsgegevens en minimale klinische audit, het onmogelijk om de uitkomsten en de veiligheid van deze diensten goed te begrijpen; de klinieken vallen daardoor buiten de gebruikelijke NHS-verwachtingen voor kwaliteitsborging (bron). Het rapport schrijft ook dat het aantal patiënten dat spijt of ontevredenheid uitspreekt of de transitie stopt of terugdraait onbekend is, omdat uitkomstgegevens ontbreken (bron).

Wachttijden

Toen de review in oktober 2024 de klinieken bezocht, hadden patiënten bij een eerste afspraak gemiddeld 296 weken (5 jaar en 7 maanden) gewacht op hun eerste beoordeling. Een meerderheid van de klinieken verwachtte voor nieuw verwezen patiënten wachttijden van 15 jaar of meer als er niets verbeterde (bron).

Patiënten en medewerkers vertelden de review dat de lange wachttijden een flink aantal patiënten ertoe brengen een privé-diagnose en hormoonbehandeling te zoeken. Het rapport noemt als veiligheidsrisico dat sommige patiënten zelf hormonen aanschaffen zonder klinisch toezicht, vaak bij buitenlandse online aanbieders die buiten het bereik van toezichthouders opereren (bron).

Personeel en leiderschap

Het rapport beschrijft dat de klinieken te maken hadden met problemen bij werving en behoud van personeel, en dat er geen formele opleidingsroute, geen nationaal competentiekader en geen erkende specialisatie-opleiding bestonden. Het schrijft verder dat de senior klinische leiding bij sommige klinieken de klinische nieuwsgierigheid van medewerkers beperkt en dat sommige klinieken weinig of geen kwaliteitsverbetering doen (bron).

Wat is bekend over Nederland?

De Levy Review gaat niet over Nederland. Over de Nederlandse zorg voor jongeren schreef de Gezondheidsraad in juni 2026 dat de wachttijden toenamen ondanks een forse uitbreiding van het zorgaanbod, en dat de gemiddelde wachttijd voor kinderen en jongeren in 2022 35 weken bedroeg bij ggz-aanbieders en 132 weken bij de genderpoli's van de UMC's (bron). Voor volwassenen berichtte de NOS in juli 2025 dat Amsterdam UMC bezig was met het inplannen van intakes voor mensen die in januari 2021 waren verwezen (bron).

Verder lezen

Operational and delivery review of NHS adult gender dysphoria clinics in England (NHS England, 18 december 2025); Gezondheidsraad, Transgenderzorg voor jongeren (30 juni 2026).

Veelgestelde vragen

Wat is de belangrijkste bevinding van de Levy Review over de NHS-volwassenenklinieken?

Het rapport schrijft dat het ontbreken van gegevens over patiënt-uitkomsten, samen met beperkte en inconsistente kwaliteitsgegevens en minimale klinische audit, het onmogelijk maakt de uitkomsten en veiligheid van de diensten goed te beoordelen.

Hoe lang zijn de wachttijden in de Engelse volwassenenklinieken volgens de review?

In oktober 2024 had een patiënt bij een eerste afspraak gemiddeld 296 weken (5 jaar en 7 maanden) gewacht op de eerste beoordeling. Een meerderheid van de klinieken verwachtte voor nieuw verwezen patiënten wachttijden van 15 jaar of meer als er niets verbeterde.

Gaat de Levy Review over Nederland?

Nee. De review onderzocht de negen door NHS England gefinancierde volwassenenklinieken in Engeland. Over de Nederlandse wachttijden schreef de Gezondheidsraad in juni 2026 dat ze toenamen ondanks een forse uitbreiding van het zorgaanbod.