EU-rapporten

FRA, EHvJ en de LGBTIQ Equality Strategy.

De Europese Commissie nam in november 2020 de LGBTIQ Equality Strategy 2020-2025 aan, de eerste Commissiestrategie over lhbtiq-gelijkheid (bron). Het Agentschap voor de grondrechten (FRA) hield LGBTI-enquêtes in 2012, 2019 en 2024 (derde ronde). Het Europees Hof van Justitie deed onder meer de uitspraken Coman (2018) en Pancharevo (2021).

Belangrijke documenten

EU LGBTIQ Equality Strategy 2020-2025 — strategie van de Europese Commissie.
FRA LGBTI Survey II (gepubliceerd 14 mei 2020) — 139.799 respondenten in 30 landen: de 27 EU-lidstaten, het Verenigd Koninkrijk, Noord-Macedonië en Servië (bron).
FRA EU LGBTIQ Survey III — derde ronde, ruim 100.000 respondenten in de EU en buurlanden (bron).
Coman (EHvJ, 5 juni 2018) — een lidstaat mag een derdelander die in het gastland met een EU-burger van hetzelfde geslacht is getrouwd, geen verblijfsrecht weigeren omdat het eigen recht het huwelijk tussen personen van hetzelfde geslacht niet erkent (bron).
Pancharevo (EHvJ, 14 december 2021) — bij een kind dat EU-burger is en wiens geboorteakte uit het gastland twee personen van hetzelfde geslacht als ouders vermeldt, moet de lidstaat van nationaliteit een identiteitskaart of paspoort uitgeven zonder voorafgaande eigen geboorteakte en het document uit het gastland erkennen (bron).

Bronnen

EU LGBTIQ Equality Strategy. commission.europa.eu
FRA. fra.europa.eu
EHvJ, Coman (C-673/16). eur-lex.europa.eu
EHvJ, Pancharevo (C-490/20). eur-lex.europa.eu

Dossier: EU-rapporten

Internationale organisaties als de EU, de Raad van Europa, ILGA-Europe en IGLYO werken aan lhbtiq+-beleid. De Yogyakarta-principes dateren van 2006 en werden op 10 november 2017 aangevuld met de Yogyakarta Principles plus 10 (bron).

Wat de cijfers tonen

De ILGA-Europe Rainbow Map rangschikt landen jaarlijks; in de editie van 2026 staat Nederland met 64 procent op de dertiende plaats (bron). Het ministerie van OCW subsidieert de Europese koepelorganisaties TGEU, ILGA Europe en IGLYO (bron).

Het rapport "Only Adults? Good Practices in Legal Gender Recognition for Youth" (november 2019) kwam tot stand door IGLYO, het advocatenkantoor Dentons en de Thomson Reuters Foundation. In een slotbeschouwing over Ierland schrijft het dat voorstanders "much more strategic" kunnen zijn door wetgeving "under the radar" te laten passeren, door die te koppelen aan populairdere hervormingen zoals het homohuwelijk (bron).

Internationale context

De Cass Review (eindrapport april 2024, 388 pagina's) steunt op systematische reviews van de Universiteit van York en noemt de zorg voor jongeren met genderdysforie "an area of remarkably weak evidence" (bron). SBU (Zweden, 2022) vond het bewijs onvoldoende om de effecten van puberteitsremmers en hormonen op genderdysforie en psychosociaal welzijn te beoordelen (bron). NICE beoordeelde in 2020 alle resultaten in zijn reviews over puberteitsremmers en cross-sex hormonen als zeer lage zekerheid (bron). De Finse richtlijn uit 2020 noemt volgens de Cass Review psychosociale zorg de eerste behandeling en adviseert uiterste voorzichtigheid met puberteitsremmers onder de 18 (bron). Karolinska besloot in het voorjaar van 2021 hormonale behandeling bij jongeren onder de 18 alleen nog te starten binnen een goedgekeurde klinische onderzoeksstudie (bron). De GIDS-kliniek van de Tavistock sloot op 31 maart 2024 (bron). De Gezondheidsraad schreef in juni 2026 dat puberteitsremmers en hormonen in Engeland en Zweden nog slechts in onderzoeksverband beschikbaar zijn (bron).

Bevinding

De Gezondheidsraad ziet in zijn advies van 30 juni 2026 geen aanleiding de Nederlandse zorg voor jongeren anders in te richten en noemt die zorgvuldig ingericht, terwijl hij de bewijskracht voor de effecten van de behandeling laag tot zeer laag noemt (bron). De raad schrijft ook dat de Engelse literatuur waarop de Cass Review steunt niet zonder meer van toepassing is op de Nederlandse situatie (bron).

Bronnen

ILGA-Europe — Rainbow Map 2026
IGLYO, Dentons en Thomson Reuters Foundation — Only Adults? Good Practices in Legal Gender Recognition for Youth (2019)
Kamerstuk 30420 (Emancipatiebeleid), nr. 388, brief van 22 januari 2024
Cass — Final Report, april 2024; Gezondheidsraad — advies van 30 juni 2026