X-registratie en naamswijziging

Paspoort, BRP, kosten en juridische gevolgen.

Sinds 2018 kunnen Nederlanders via een procedure bij de rechter een "X" in plaats van M/V in hun paspoort en BRP laten zetten. Sinds 2014 kunnen volwassen transgender personen hun geslacht juridisch wijzigen op basis van een deskundigenverklaring. Een wetsvoorstel om die deskundigenverklaring af te schaffen (zelf-ID) werd in 2025 ingetrokken.

Procedure

Geslachtswijziging — gemeente (BRP) en daarna paspoort/rijbewijs.
Vereisten 2014-heden — deskundigenverklaring (psychiater of psycholoog).
Wetsvoorstel zelf-ID — afschaffing deskundigenverklaring; in 2025 ingetrokken.
X-registratie — via de rechter; per zaak beoordeeld op basis van EVRM art. 8.
Voornamen — kunnen bij de geslachtswijziging tegelijk worden aangepast.

Juridische gevolgen

Aanpassing diploma's, arbeidsovereenkomsten, hypotheken, verzekeringen.
Toegang tot single-sex spaces (vrouwengevangenis, BMLH) wordt in de praktijk vaak gekoppeld aan wat in de papieren staat.
Statistische vervuiling — politiecijfers, medische registers verliezen sekse-data.
Internationaal niet altijd erkend (visumcomplicaties).

Bronnen

Transgenderwet — Wet wijziging geslachtsaanduiding. wetten.overheid.nl
Wetsvoorstel zelf-ID — Tweede Kamer. tweedekamer.nl
Rijksoverheid — Geslacht wijzigen. rijksoverheid.nl
Kamerstukken X-registratie en EVRM-jurisprudentie. rechtspraak.nl

Verwante: Zelf-ID